Aby rozpocząć wyszukiwanie, wpisz poszukiwane wyrażenie.

Aby zapewnić trwałość zdobyczom Unii Europejskiej i sprostać globalnym wyzwaniom naszych czasów, potrzebujemy duchowej jedności Europy, potrzebujemy europejskiego poczucia tożsamości.

Home » Aktualności » Wykład "Dylematy współczesnego obywatelstwa"

Wykład "Dylematy współczesnego obywatelstwa"

- Obywatelstwo jest statusem każdego, co więcej statusem przymusowym zazdrośnie strzeżonym przez państwa. Tymczasem na znaczeniu zyskują nowe wspólnoty o innym charakterze niż państwa. Są nimi subregiony, miasta, czy wspólnoty ponadnarodowe takiej jak np. Unia Europejska - mówił prof. Jacek Raciborski 21 kwietnia podczas wykładu w Fundacji Geremka.

Prof. Jacek Raciborski przedstawił kilka fenomenów związanych ze współcześnie rozumianym obywatelstwem. Pierwsza uwaga dotyczyła faktu, iż obywatelstwo jest statusem każdego, co więcej statusem przymusowym zazdrośnie strzeżonym przez państwa. Tymczasem na znaczeniu zyskują nowe wspólnoty o innym charakterze niż państwa. Są nimi subregiony, miasta, czy wspólnoty ponadnarodowe takiej jak np. Unia Europejska.

Profesor odniósł się również do szeroko dyskutowanego kryzysu obywatelskości. Przypominając, że obywatelstwo wiąże się z zestawem praw i obowiązków, przyczyn kryzysu upatrywał w zaniedbywaniu tych drugich. Symbolicznym, acz znaczącym przedstawieniem zobowiązań wobec państwa był powszechny pobór, który współcześnie w większości krajów zastąpiony został armią zawodową.

Argumentując, że uczestnictwo w życiu publicznym wymaga nakładów – czasu, środków, personelu – dostępnych większości obywateli w ograniczonym zakresie, profesor Raciborski zauważył, że również partycypacja została w pewnym sensie delegowana na specjalnie powołaną w tym celu instytucję, którą we współczesnej demokracji jest społeczeństwo obywatelskie zorganizowane w fundacje, stowarzyszenia, związki zawodowe. Aktywność obywatelska została więc skolonizowana i sprofesjonalizowana. Stosując analizę porównawczą można zauważyć, że wszelkie wskaźniki partycypacji obywatelskiej w Polsce są w Polsce najniższe w Europie. Dotyczy to zarówno udziału w wyborach, jak i przynależności do partii politycznych czy związków zawodowych.

Przywołując Michaela Walzera prof. Raciborski zakończył konstatacją, że większość ludzi będzie szczęśliwa poza polityką, angażując się doraźnie. Państwo natomiast musi zorganizować się w ten sposób, by pozostać otwarte na te incydentalne zaangażowania.

 

 

Prof. dr hab. Jacek Raciborski (ur. 1955), socjolog, kierownik Zakładu Socjologii Polityki Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, autor ponad 100 artykułów i książek naukowych. Opublikował między innymi: Polskie wybory. Zachowania wyborcze społeczeństwa polskiego 1989-1995; Elity rządowe III RP – portret socjologiczny; Polityka polska: szkic; Obywatelstwo w perspektywie socjologicznej. Uprawia także publicystykę dotyczącą bieżących zagadnień politycznych.  Założyciel i długoletni prezes Wydawnictwa Naukowego Scholar.