Aby rozpocząć wyszukiwanie, wpisz poszukiwane wyrażenie.

Aby zapewnić trwałość zdobyczom Unii Europejskiej i sprostać globalnym wyzwaniom naszych czasów, potrzebujemy duchowej jedności Europy, potrzebujemy europejskiego poczucia tożsamości.

Home » Aktualności » Czwarta Międzynarodowa Konferencja Polityki Zagranicznej dedykowana Bronisławowi Geremkowi

Czwarta Międzynarodowa Konferencja Polityki Zagranicznej dedykowana Bronisławowi Geremkowi

W Europie Środkowo-Wschodniej udało się przeprowadzić demokratyczne przemiany, inaczej niż na Bliskim Wschodzie. Powinniśmy jednak perspektywicznie patrzeć na kraje arabskie: niektóre przeobrażenia polityczne zabrały przecież całe lata. Przyszłość to długoterminowa rewolucja – powiedział Angus Blair w trakcie IV międzynarodowej konferencji dedykowanej Profesorowi Bronisławowi Geremkowi.

Zapraszamy do obejrzenia zapisu wideo konferencji w bibliotece multimedialnej.

W dniach 12-13 września 2013 roku, w Łazienkach Królewskich w Warszawie odbyła się międzynarodowa konferencja „Arab Revolts: Two Years After”. Była to już czwarta odsłona projektu pomyślanego jako forma utrwalenia myśli politycznej prof. Bronisława Geremka na mapie europejskiej. Celem corocznych spotkań jest stworzenie stałego forum debaty na najważniejsze tematy dotyczące przyszłości Europy i jej polityki zagranicznej, podczas którego spotykają się wybitni intelektualiści, analitycy, przedstawiciele świata polityki.

Spotkanie rozpoczęło się od wprowadzenia, które wygłosił Gilles Kepel – francuski politolog, profesor Science Po i Institut Universitaire de France, znawca świata arabskiego, stały współpracownik dzienników „Le Monde”, „New York Times”, „La Repubblica”, „El Pais”.

Prelegent prześledził genezę tzw. „arabskiej wiosny” w perspektywie historycznej oraz politycznej, wskazując na podobieństwa i różnice pomiędzy jej przebiegiem a innymi przykładami światowych rewolt o charakterze społecznym – np. upadkiem Muru Berlińskiego, Praską Wiosną, czy nawet Wiosną Ludów (1848). Francuski badacz umieścił wydarzenia na Bliskim Wschodzie w kontekście dwóch historiozoficznych koncepcji amerykańskich uczonych: Francisa Fukuyamy („koniec historii”) i Samuela Huntingtona („zderzenie cywilizacji”).  Każda z nich pozwala spojrzeć na bliskowschodnie wypadki społeczno-polityczne z nieco innej perspektywy, nie mniej jednak ich zasadniczym katalizatorem okazują się terrorystyczne ataki z 11 września 2001 roku. „Wyzwanie jakie terroryzm rzucił mocarstwom Zachodu jest niezwykle ważne. Poza wszelkimi negatywnymi skutkami spowodował bowiem, że społeczno-polityczny systemu bliskowschodni został włączony do systemu globalnego – przy wszystkich, nawet najbardziej drastycznych różnicach jakie dzielą obydwa światy” – stwierdził prelegent. Według Gillesa Kepela dynamika wydarzeń politycznych w krajach arabskich jest konsekwencją mocarstwowej rywalizacji pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Rosją, wzbogaconej o dwa dodatkowe aspekty: geopolityczny (uwzględniający pozycję Izraela) oraz gospodarczy. Wiosna arabska przekształciła się w zimę islamską tam, gdzie nie było żadnych interesów ropo-gazowych lub ewentualnego zagrożenia wobec Izraela. Paradoksalnie, zdławienie rewolucji współgrało tu z międzynarodowym konsensusem.

PANEL I

W pierwszym panelu Two years after – an attempt of recapitulation wzieli udział:

Angus Blair – prezes Signet Institute, komentator globalnych procesów gospodarczych i politycznych.

Ahmed Driss – profesor na Uniwersytecie w Tunisie, dyrektor Centrum Studiów Śródziemnomorskich i Międzynarodowych (CEMI).

Amira Hass – kolumnistka izraelskiego dziennika „Ha’aretz”, specjalizująca się w problematyce palestyńskiego Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy.

Robert Wexler – szef S. Daniel Abraham Center for Middle East Peace w Waszyngtonie, wieloletni członek Izby Reprezentantów USA. 

Dyskusję prowadziła Patrycja Sasnal.

Uczestnicy sesji starali się odpowiedzieć na pytanie o rzeczywisty wynik arabskiego przebudzenia. W jaki sposób długotrwałe konflikty (np. izraelsko-arabski) wpływają na destabilizację aktualnej sytuacji politycznej w regionie? Jak można scharakteryzować obecne wewnętrzne siły polityczne w Egipcie, Tunezji, Libii? Czy polityka Unii Europejskiej i USA może kształtować zmiany w świecie arabskim, a jeśli tak, to w jakim stopniu? Przede wszystkim zaś, czy wydarzenia rozwijają się w pomyślnym, optymistycznym kierunku?

Przy braku jednoznacznych rozstrzygnięć za najważniejszą zdobycz arabskiej wiosny uznano poczucie i świadomość wolności uzyskane przez narody, biorące udział w rewolcie. Jak podkreślił Robert Wexler: „Nie powinniśmy mylić przemocy, bezprawia i chaosu z kwestią dobrej i złej polityki, jeśli chodzi o ludzi domagających się większej wolności – słuszność polega na poparciu takich idei: nie może być tutaj żadnego „ale”. Nawet jeśli na drugiej stronie szali znajduje się „jedynie” stabilizacja, mamy obowiązek być po słusznej stronie historii”.

 Wprawdzie sytuacja polityczna regionu nie należy do najłatwiejszych, zaś większość mieszkańców i komentatorów jest rozczarowana rozwojem wypadków, ale walka obudziła w narodach wiele nadziei, dumy i szacunku wobec siebie. Były to zatem zmagania o pryncypia, o zachowanie godności i wolności. Kolejnym etapem powinno być bez wątpienia budowanie zrębów demokratycznej kultury.

 

PANEL II

W drugiej sesji How Europe could engage in Middle East? udział wzięli:

Ebtissam El Kailani – prawniczka i działaczka praw człowieka z Libii, założycielka organizacji „Lawyers for Justice in Libya”.

Koray Çalışkan – adiunkt z Instytutu Nauk Politycznych na Uniwersytecie Boğaziçi w Stambule.

Leila Nachawati – profesor komunikacji na Uniwersytecie Karola III w Madrycie, hiszpańsko-syryjska działaczka społeczna i polityczna. 

Christian-Peter Hanelt – politolog, starszy ekspert w Fundacji Bertelsmanna, specjalizujący się problematyce Bliskiego Wschodu.

Stanisław Smoleń – pracownik polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, były ambasador RP w Iraku .

Moderatorem dyskusji był Paweł Świeboda.

Paneliści przeanalizowali postrzeganie Europy na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej oraz prześledzili reakcje krajów europejskich na wydarzenia rewolucji arabskiej. Zastanawiali się także, co Europa czyni w celu wspierania różnych grup obywatelskich oraz indywidualnych działaczy w wysiłkach zmierzających do stworzenia warunków, które pozwolą na zakończenie konfliktów społecznych. Dyskutanci spierali się o rolę, jaką Europa powinna odgrywać w przyszłości – czy należy skupić się na ochronie wartości uniwersalnych, czy może zaangażować aktywnie w poszukiwanie bezpośrednich rozwiązań politycznych.

Wielokrotnie podkreślono, że najistotniejszym zadaniem na drodze do ocalenia ukształtowanych w czasie rewolty elementów społeczeństwa obywatelskiego będzie odrzucenie dychotomii pomiędzy Al-Ka’idą a reżymami autorytarnymi. Ponieważ niestabilność polityczna państw arabskich jest groźna dla całego regionu, pomoc dla krajów basenu Morza Śródziemnego stanowi rodzaj inwestycji w pokój globalny. Szczególną rolę może w tych procesach odegrać Turcja, stanowiąca w Europie jedyny świecki kraj Bliskiego Wschodu. Unia Europejska powinna przemyśleć swoją strategię wobec państw arabskich, poszukać szerszej perspektywy, porzucić czysto biurokratyczne, techniczne podejście, które nie sprawdza się w warunkach dynamicznych i w gruncie rzeczy nieprzewidywalnych przeobrażeń politycznych. Jak zaznaczyła Leila Nachawati: „Region musi być postrzegany jako całość, ale w kontekście samoorganizującego się społeczeństwa. To ono powinno wkroczyć na arenę, stać się równoprawnym podmiotem i partnerem dialogu międzynarodowego. Tymczasem na pierwszym planie wciąż pozostają wyłącznie zawodowi gracze polityczni”. Zadaniem dla Europy okazuje się więc identyfikacja właściwych partnerów dialogu.  

 

PANEL III

W trzecim panelu Potential Scenarios for the Region udział wzięli:

Bahey el-din Hassan – współzałożyciel i dyrektor Instytutu Badań Praw Człowieka w Kairze (CIHRS). 

Alexander Dynkin – profesor ekonomii, członek rzeczywisty Rosyjskiej Akademii Nauk, dyrektor Instytutu Gospodarki Światowej i Stosunków Międzynarodowych (IMEMO). 

Rima Marrouch – dziennikarka, korespondentka dzienników „L.A. Times” i „Al Hayat”.

Rana Sweis – dziennikarka i badaczka mediów, pracuje dla dziennika „New York Times”, zajmuje się problematyką społeczno-polityczną.

Mazin Qumsiyeh – profesor i wykładowca na palestyńskich uniwersytetach w Betlejem i Birzeit, działacz na rzecz praw człowieka.

Dyskusję w trakcie sesji prowadził Adam Daniel Rotfeld.

Paneliści zastanawiali się nad potencjalnymi zmianami politycznymi i społecznymi w przyszłości, nad szansami zakończenia wojny domowej w Syrii oraz kwestią wpływu Turcji i konfliktu izraelsko-palestyńskiego na stabilność regionu. Za najistotniejsze problemy uznano sytuację syryjskich uchodźców oraz ogólną kondycję młodego pokolenia w krajach Bliskiego Wschodu – blisko 60% populacji nie widzi dla siebie żadnej przyszłości, stając się łatwą pożywką dla ekstremistycznych ugrupowań islamskich. Niepokojąca wydaje się także tendencja do globalnego rozwiązywania konfliktów wewnątrzpaństwowych, choć z drugiej strony społeczność międzynarodowa powinna dysponować potencjałem negocjacyjnym, dzięki któremu niestabilność w niektórych rejonach świata będzie mogła być zażegnana. Mazin Qumsiyeh podkreślił, że bliskowschodnia stabilizacja wymaga rozwiązania konfliktu izraelsko-palestyńskiego. „Jestem jednak optymistą, nawet jeśli wiadomo, że żyjemy w dekadzie oszustwa. Dlaczego? Dlatego, że mam doświadczenie wielokulturowości – sama globalizacja jest dla nas szansą. Sprawiedliwość napłynie jak wielki strumień i pokój zapanuje nad światem”.

To wprawdzie scenariusz rozpisany na dziesięciolecia, ale niewątpliwie jego realizacja jest możliwa. Najważniejsze, że wydarzenia arabskiej wiosny przełamały pewną psychologiczną barierę, poza którą autorytaryzm nie jest już jedyną polityczną alternatywą dla krajów regionu.

Partnerami konferencji byli: Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP, College of Europe, Ośrodek Kultury Francuskiej i Studiów Frankofońskich Uniwersytetu Warszawskiego oraz Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, a także PKN Orlen. Patronat medialny objęła „Gazeta Wyborcza”.

Jacek Głażewski