Aby zapewnić trwałość zdobyczom Unii Europejskiej i sprostać globalnym wyzwaniom naszych czasów, potrzebujemy duchowej jedności Europy, potrzebujemy europejskiego poczucia tożsamości.

Home » Aktualności » "Non person" - spotkanie z Andrzejem Titkowem

"Non person" - spotkanie z Andrzejem Titkowem

4 kwietnia 2012 r. w siedzibie Fundacji Centrum im. Profesora Bronisława Geremka odbyło się kolejne spotkanie cyklu „Człowiek wykluczenia”. Tym razem gościem Fundacji był Andrzej Titkow – scenarzysta, dokumentalista, producent, wykładowca akademicki, a także poeta.

Idea spotkania zamykającego cykl „Człowiek wykluczenia” została powiązana z kategorią „non person”, która odwołuje się do powieści 1984 Georga Orwella. Formuła, będącą bodaj najbardziej radykalną formą wykluczenia, opisuje status obywatela, który wskutek świadomych działań władzy politycznej zostaje pozbawiony prawa do istnienia w przestrzeni publicznej. Praktyka damnatio memoriae (potępienia pamięci) – znana już w starożytności jako rodzaj kary za sprzeniewierzenie się godności majestatu władzy, a polegająca na usunięciu wszelkich wzmianek o istnieniu człowieka skazanego na zapomnienie – stała się niemal regułą w sowieckim systemie komunistycznym oraz jego odmianach na terenie Europy Środkowo-Wschodniej w okresie po zakończeniu II wojny światowej. Kategoria „non person” nabiera szczególnego znaczenia w kontekście życia intelektualnego, artystycznego, literackiego. Zakaz druku, cenzorski zapis na nazwisko, niszczenie wydrukowanych już nakładów lub wycofywanie książek z bibliotek to nie tylko świadectwa szykan na przeciwnikach reżymu komunistycznego, ale integralne składniki systemu represji i kontroli w obrębie totalitarnego państwa. Stopniowe ograniczanie swobody działań twórczych prowadziło często do marginalizacji pisarzy i poetów „źle widzianych”, odbierało im tożsamość, zmuszało do „nie-istnienia”. Przykładem są tu losy Andrzeja Bursy i Marka Hłaski, którym Andrzej Titkow poświęcił dwa – zaprezentowane w trakcie spotkania – filmy dokumentalne (Z pamięci oraz Piękny, dwudziestoletni).

W dyskusji, która odbyła się po projekcji filmów, zastanawiano się nad trwałością diagnozy Orwella, jej współczesnymi mutacjami oraz pozapolitycznymi typami wykluczeń.