Aby rozpocząć wyszukiwanie, wpisz poszukiwane wyrażenie.

Aby zapewnić trwałość zdobyczom Unii Europejskiej i sprostać globalnym wyzwaniom naszych czasów, potrzebujemy duchowej jedności Europy, potrzebujemy europejskiego poczucia tożsamości.

Home » Aktualności » II Debata Europejska "Kto się boi wielokulturowej Europy?"

II Debata Europejska "Kto się boi wielokulturowej Europy?"

- Jeśli możliwa była afrykanizacja islamu, możliwe jest też jego przystosowanie do kultury europejskiej, a zatem możliwy jest euroislam – powiedział Bassam Tibi na debacie na temat wielokulturowości w Europie.

Zapis wideo w bibliotece multimedialnej.

Jarosław Kurski

Moderator spotkania otwierając debatę przywołał słowa Davida Camerona i Angeli Merkel, którzy ogłosili fiasko polityki wielokulturowości. Szwajcarzy w referendum nie chcą minaretów, prezydent Sarkozy deportuje Romów, Geert Wilders lider skrajnej prawicy holenderskiej, który porównywał islam do nazizmu zostaje uniewinniony w imię wolności słowa. - Czy musimy mówić o zderzeniu cywilizacji? Pojawiają się pytania czy imigranci przyjeżdzający na nasz kontynent uznają uniwersalizm praw człowieka, na którym zbudowana jest Europa – pytał panelistów moderator.

 

Bassam Tibi

Uniwersalizm jest możliwy do zaakceptowania również przez nie-Europejczyków.

Prof. Tibi zwrócił uwagę, że istnieje ogromne zróżnicowanie pojęć w omawianej materii. W myśleniu o współistnieniu wielu kultur istotne jest rozróżnienie pomiędzy wielokulturowością, a pluralizmem kulturowym. Wielokulturowość to koncepcja w ramach której wszystkie kultury współżyją obok siebie, na równych zasadach, żadna kultura nie rości sobie prawa do dominacji. Jest to zatem system relatywizmu kulturowego. W opozycji do wielokulturowości istnieje pluralizm kulturowy, który tak jak wielokulturowość nie dyskryminuje żadnej kultury natomiast opowiada się za poszanowaniem i uznaniem norm kulturowych kraju przyjmującego imigrantów. Pluralizm kulturowy nie jest więc relatywizmem ponieważ opowiada się za współistnieniem ale z uznaniem tożsamości zastanej przez nowoprzybyłych.

Prof. Tibi odwoływał się do swoich osobistych doświadczeń. - Jako imigrant ze świata arabskiego byłem dyskryminowany w Europie ale europejska tożsamość była i jest dla mnie atrakcyjna. Podobny proces dostrzegł u swoich nauczycieli: Theodora Adorno i Maxa Horkheimera, akademików żydowskiego pochodzenia, którzy mimo Holokaustu kochali Europę.

Stworzony przez prof. Tibi termin euroislam powstał podczas wizyty w Senegalu. Istnieje tam islam różny od tego, który znamy z krajów arabskich, w Senegalu dokonano afrykanizacji tej religii. - Jeśli możliwa była afrykanizacja islamu, możliwa jest też jego przystosowanie do kultury europejskiej, a zatem możliwy jest euroislam.

 

Alain Finkielkraut

Wielokulturowość w Europie polega na afirmacji wszystkich tożsamości poza własną. 

Alain Finkielkraut wyszedł od samej koncepcji kultury. Współczesna wielokulturowość to, jego zdaniem, podwójnie rozumiana krytyka. Po pierwsze, krytyka tożsamości w imię różnorodności, a po drugie krytyka humanizmu w imię wolności. We Francji wszystkie tożsamości kulturowe mają dostęp do mainstreamu polityczno-medialnego poza tożsamością francuską. Można więc mówić o wyrzeczeniu się tożsamości na rzecz różnorodności. Wielokulturowość to afirmacja wszystkich kultur poza własną.

Krytyka humanizmu, według Finkielkrauta, polega natomiast na odejściu od pojęcia kultury wysokiej. W imię wolności uznaje się, że wszystkie formy kultury powinny być traktowane równo. Kulturę masową zrównuje się z kulturą wysoką. - Gry wideo są tak samo dobre jak czytanie klasycznej literatury. Takie myślenie ma już odzwierciedlenie w dokumentach francuskiego ministerstwa edukacji. Francja powinna bronić swojej tożsamości europejskiej, która zbudowana jest na humanizmie. Potrzebna jest przenikliwa inteligentna pamięć. Tożsamości europejskiej grozi rozpłynięcie się w zupie wielokulturowości – konkludował Finkielkraut.

 

Monika Płatek

Gdy władza wzmaga strach przed obcymi to przestajemy mówić o wielokulturowości tylko o obcych, którzy nam zagrażają.

Prof. Płatek zwróciła uwagę, że istnieje poważne niebezpieczeństwo wykorzystania wielokulturowości w celu dyskryminacji pewnej grupy np. kobiet. Powołała się przy tym na casus 16-letniej Kurdyjki zasztyletowanej przez własnego ojca. Sytuacja miała miejsce w Wielkiej Brytanii w 2002 roku. Angielski sąd uznał, że zabójstwo było motywowane kulturowo i że w kulturze islamu przemoc wobec kobiet jest dopuszczalna. Tymczasem sprzeciw wobec takiej interpretacji religii muzułmańskiej pochodzi również ze strony organizacji wywodzących się z krajów islamskich.
- Religia powinna być sprawą prywatną, to mówili moi przedmówcy. Jednak zezwala się na pewne manifestacje uczuć religijnych. Dotyczy to Sikhów, Żydów, chrześcijan. Dlaczego dyskusja dotyczy tylko kobiet noszących chusty?- pytała prof. Płatek.

Panelistka przywołała również znaną sprzed roku sprawę zastrzelenia Maxa Itoy’a, Nigeryjczyka handlującego na Stadionie Dziesięciolecia.  - Mam przed sobą poradnik dla policjantów opisujący jak profilować przestępców. Zabrania on kierowania się kryteriami rasowymi. Obecnie jednak toczy się postępowanie przeciwko trzynastu przypadkowym osobom, które wybrano według rasistowskich zasad i próbuje się im udowodnić napaść na policjantów, która miała uzasadnić zabójstwo. Gdy władza wzmaga strach przed obcymi to przestajemy mówić o wielokulturowości tylko o obcych którzy nam zagrażają. Zamiast pytać kto się boi wielokulturowej Europy spytajmy kto nas straszy wielokulturową Europą? - zakończyła prof. Płatek

 

Alain Finkielkraut
Filozof i eseista francuski, wykłada kulturoznawstwo w École polytechnique pod Paryżem; prowadzi także audycję Répliques na falach France Culture od 1987 r. Czuje się spadkobiercą myśli Emmauela Levinasa, Hanny Arendt i Milana Kundery. Jest uważany za jednego z najwybitniejszych, francuskich filozofów i ceniony za swój intelektualny antykonformizm oraz zaangażowanie. Cztery książki Alaina Finkielkrauta zostały przetłumaczone na język polski: W imię innego, Antysemicka twarz lewicy, SIC!, 2005, Niewdzięczność, SIC!, 2005, Zagubione człowieczeństwo, PIW, 1996 oraz Porażka myślenia, NOWA, 1992.
Bassam Tibi
Emerytowany profesor stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie w Getyndze. Skończył studia w Niemczech. Wykładał w ponad 30 uniwersytetach m.in.: Berkeley, Stanford, Yale, a także na Bliskim Wschodzie, Afryce, Azji Płd.- Wsch. oraz w Australii. Pochodzi ze znanej muzułmańskiej rodziny z Damaszku. Autor 28 książek. W 1997 r. opublikowano po polsku jego książkę Fundamentalizm religijny.
Monika Płatek
Profesor, kierowniczka Zakładu Kryminologii na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, ekspertka i konsultantka m.in. OBWE, Open Society Institute - New York (OSI), członkini międzynarodowej rady programowej Journal of Law and Society, członkini Polskiego Stowarzyszenia Edukacji Prawnej.

 

Debata Kto się boi wielokulturowej Europy? odbyła się 27 czerwca 2011 i była drugą z serii Debat Europejskich organizowanych przez Centrum im. prof. Bronisława Geremka, Ośrodek Kultury Francuskiej UW oraz Francuską Izbę Przemysłowo-Handlową w Polsce.